De beste AVG-proof AI-scribes voor de Nederlandse zorg (eerlijke vergelijking, 2026)

Het eerlijke antwoord vooraf: er bestaat geen enkele "beste AVG-proof AI-scribe" die voor elke zorgorganisatie de winnaar is — en wie dat wél belooft, moet je wantrouwen. "AVG-proof" is geen keurmerk dat je kunt kopen, maar het resultaat van keuzes die jij en de leverancier samen maken. Wat écht bepaalt of een scribe bij je past, is één vraag: waar gaat je audio en je tekst naartoe, en wie keurt het verslag goed? Daarop zijn er grofweg twee eerlijke antwoorden. Cloud-scribes die diep in je EPD of ECD zitten, getraind op Nederlandse zorgtaal — Attendi is daar het bekendste voorbeeld van, gebruikt in ruim 300 zorginstellingen [5][6]. En lokale scribes, waarbij geen woord van het gesprek je pand verlaat omdat alle verwerking op een machine in je eigen netwerk gebeurt. De beste keuze is de scribe die past bij jouw risicoafweging en werkwijze. Wat je nooit mag overslaan — bij welke leverancier dan ook — staat verderop: verwerkersovereenkomst, DPIA, vastgelegde toestemming en menselijke goedkeuring van elk concept.

"AVG-proof" is geen keurmerk

Laten we beginnen met wat het niet is. Geen enkele leverancier kan een stempel "AVG-proof" op de doos plakken zoals een fabrikant een CE-markering aanbrengt. De AVG is geen technische specificatie, maar een set verplichtingen die grotendeels bij jou als zorgorganisatie liggen: jij bent de verwerkingsverantwoordelijke. Een scribe kan je helpen die verplichtingen na te komen of juist onmogelijk maken — maar "voldoet aan de AVG" is uiteindelijk iets wat jij aantoont, niet iets wat de leverancier voor je afvinkt.

Dat het misgaat is geen theorie. In augustus 2024 waarschuwde de Autoriteit Persoonsgegevens publiekelijk voor datalekken door AI-chatbots, naar aanleiding van meerdere meldingen. Bij één huisartsenpraktijk voerde een medewerker persoonsgegevens in een chatbot zoals ChatGPT in, waardoor medische informatie in het systeem van het techbedrijf terechtkwam en mogelijk voor training werd gebruikt [1]. De kern van de waarschuwing: "Bedrijven achter de chatbots slaan de ingevoerde informatie op. Daardoor komen gegevens op servers te staan van verschillende Amerikaanse techbedrijven" [1]. Een algemene chatbot is dus geen zorg-scribe — hoe handig hij ook lijkt, hij is per definitie niet AVG-proof voor patiëntgegevens.

De echte vraag is daarom niet "welke tool is AVG-proof?" maar "welke tool maakt het mij mógelijk om aantoonbaar aan de AVG te voldoen?". Dat verschuift de aandacht van marketingclaims naar controleerbare eigenschappen. Precies die eigenschappen behandelen we hieronder.

De twee eerlijke kampen: cloud en lokaal

In de Nederlandse zorg zie je op dit moment twee volwassen filosofieën, en ze zijn allebei verdedigbaar. Welke bij je past hangt af van je gegevensbeleid, je EPD/ECD en je risicobereidheid. We beschrijven de sterke punten van beide eerlijk.

Cloud-scribes met diepe EPD/ECD-integratie

Het bekendste Nederlandse voorbeeld is Attendi. Hun spraakgestuurd rapporteren is getraind op miljoenen ingesproken zorgrapportages uit heel Nederland en verwerkt automatisch interpunctie en versprekingen [5]. Het echte sterke punt is integratie: Attendi's technologie wordt ingebouwd in Nedap's zorgplatform Ons, en het bedrijf is opgeschaald naar ruim 300 zorginstellingen [5][6]. Dat is een serieus voordeel. Een scribe die dictaat direct als SOEP-verslag of rapportage in je bestaande dossier zet, zonder knippen en plakken, wint enorm aan werkbaarheid. Voor grote organisaties met een gestandaardiseerd ECD is die naadloze koppeling vaak doorslaggevend — en die integratiediepte is iets wat lokale oplossingen doorgaans (nog) niet bieden.

De keerzijde is dat je gegevens de deur uit gaan naar de infrastructuur van de leverancier. Dat is niet automatisch fout: met een sluitende verwerkersovereenkomst, verwerking binnen de EU en goede beveiliging kan cloud prima verantwoord zijn. Maar het verplaatst een deel van je vertrouwen naar een derde partij, en dat vertrouwen moet je kunnen onderbouwen richting je FG en je cliënten.

Lokale scribes waarbij geen woord het pand verlaat

De tweede filosofie draait het om: in plaats van de data naar het model te sturen, zet je het model naast de data. Alle verwerking — transcriptie én het schrijven van het verslag — gebeurt op een machine in je eigen netwerk, zonder externe verbinding. Het sterke punt is eenvoud van uitlegbaarheid: als er technisch geen verbinding naar buiten is, valt er ook niets te lekken. Verbinn is hier een voorbeeld van; het draait volledig lokaal op één Mac in je eigen pand, en de belofte "geen woord van het gesprek verlaat je organisatie" wordt gemeten in plaats van beloofd. Dat maakt de afweging tastbaar: je kunt letterlijk het netwerkverkeer inspecteren.

De keerzijde: je hebt hardware in huis nodig, en de integratie met bestaande EPD's is minder ver ontwikkeld dan bij de gevestigde cloud-partijen. Wil je de volledige afweging tussen beide kampen — kosten, beheer, aanvalsvlak, uitlegbaarheid — dan gaan we daar dieper op in in Cloud vs. lokaal: de complete afweging voor AI-verslaglegging. En als je specifiek deze twee filosofieën naast elkaar wilt zien, lees dan Verbinn vs. Attendi: twee filosofieën over zorgdata.

Waar je écht op moet letten (7 criteria)

Vergeet even de merknamen. Elke scribe die je overweegt, beoordeel je langs dezelfde meetlat. Loop deze zeven punten af — ze bepalen samen of je aantoonbaar AVG-conform kunt werken.

1. Waar gaat de data heen? Blijft audio en tekst binnen je eigen pand, binnen de EU, of gaat het naar servers buiten de EU? Vraag om een concreet dataflow-diagram, geen geruststellende zin. Bij lokale scribes kun je dit zelf verifiëren met een netwerk-inspectie.
2. Verwerkersovereenkomst. Verwerkt de leverancier persoonsgegevens namens jou, dan is een verwerkersovereenkomst wettelijk verplicht. Geen overeenkomst, geen samenwerking. Bij een volledig lokale oplossing die geen data ontvangt, verschuift dit naar een heldere onderbouwing waaróm er geen verwerking bij een derde plaatsvindt.
3. DPIA-ondersteuning. Bij grootschalige verwerking van bijzondere (medische) persoonsgegevens is een Data Protection Impact Assessment vrijwel altijd verplicht onder artikel 35 AVG [7]. Let op: geen enkele scribe laat die plicht vervallen. Vraag wél of de leverancier je een ingevulde basis levert die je DPIA aantoonbaar makkelijker maakt.
4. Vastgelegde toestemming. Een geluidsopname van een gesprek maken vereist volgens de AVG toestemming van de cliënt, aldus de KNMG [2]. Een goede scribe dwingt een toestemmingsmoment af vóór de opname en legt het vast, zodat je het achteraf kunt aantonen.
5. Mens keurt goed. De verantwoordelijkheid voor een zorgvuldig verslag blijft bij de zorgverlener; je moet elk verslag controleren en inhoudelijke fouten corrigeren, zoals verkeerde getallen of verkeerd toegeschreven uitspraken [2]. De beste scribes behandelen elk verslag als een concept tot een mens het goedkeurt — sommige dwingen dat technisch af.
6. Controleerbaarheid, niet foutloosheid. Geen enkele AI schrijft foutloos. In een Nederlands onderzoek in twaalf huisartsenpraktijken waren de AI-samenvattingen "niet altijd volledig of accuraat" en moesten artsen elk verslag controleren, zeker bij complexe consulten [3][4]. Wat telt is dus niet de belofte van perfectie, maar hoe snel je een claim kunt controleren. Kun je elke zin terugklikken naar de letterlijke bronregel in de opname? Dat maakt reviewen seconden in plaats van minuten werk.
7. Dataminimalisatie en bewaartermijn. De KNMG stelt dat opnames na transcriptie verwijderd moeten worden, omdat bewaren geen doel dient en privacyrisico's oplevert [2]. Vraag: wordt de audio na goedkeuring gewist, en kun je dat instellen en aantonen?

Scoor elke leverancier op deze zeven punten en je hebt een eerlijk beeld — los van wie de mooiste demo geeft.

De niet-onderhandelbare basis

Er is een misverstand dat je met de juiste tool "de administratie kwijt bent". Dat klopt niet, en het is maar goed ook. De winst is reëel maar bescheiden: in het genoemde huisartsenonderzoek werd gemiddeld 43 seconden per consult minder besteed aan het verslag (95%-betrouwbaarheidsinterval −56 tot −31 seconden) [3]. Prettig, maar geen wonder — en die tijdwinst verdampt volledig als je de controlestap overslaat, want dan corrigeer je achteraf meer dan je vooraf wint. Volgens Attendi gaat zo'n 35% van de beschikbare zorgcapaciteit verloren aan administratie [5]; een scribe kan daar iets aan doen, maar alleen als de mens in de lus blijft.

De niet-onderhandelbare basis is daarom bij elke leverancier hetzelfde. Toestemming vóór de opname, vastgelegd. Een verwerkersovereenkomst of een sluitende onderbouwing waarom er geen verwerking bij derden plaatsvindt. Een DPIA die je zelf uitvoert — de scribe verlicht die, maar neemt hem niet over. En bovenal: elk verslag is een concept tot jij het als zorgverlener hebt gelezen en goedgekeurd. Een scribe die je verleidt om ongelezen te exporteren, verlaagt niet je werkdruk maar verhoogt je risico. Wil je die goedkeuringsstap dieper begrijpen, lees dan ook onze uitleg over de mens in de lus in de verwante artikelen hieronder.

Zo kies je: vier vragen

Uiteindelijk is de keuze persoonlijk voor je organisatie. Deze vier vragen brengen je snel bij het juiste kamp.

1. Mag je data het pand uit? Als je gegevensbeleid, je cliëntengroep of je FG zegt "liever niet", dan valt de keuze richting een lokale scribe. Kan het verantwoord in de cloud binnen de EU, dan opent dat de deur naar de gevestigde cloud-partijen.
2. Hoe strak zit je aan je EPD/ECD vast? Werk je met een groot, gestandaardiseerd ECD zoals Nedap Ons, dan weegt naadloze integratie zwaar — en daar zijn cloud-partijen als Attendi ver in [6]. Werk je gevarieerder of documentgericht, dan is die koppeling minder doorslaggevend.
3. Hoeveel wil je zelf kunnen aantonen? Als je FG of cliëntenraad hard bewijs wil ("laat zien dat er niets weglekt"), dan wint een oplossing die je zelf kunt inspecteren. Vertrouw je op contractuele en gecertificeerde waarborgen van een leverancier, dan is cloud prima.
4. Heb je beheer en hardware in huis? Een lokale scribe vraagt een machine in je pand en wat basisbeheer. Heb je dat niet en wil je het echt niet, dan is een beheerde clouddienst praktischer.

Merk op wat er níét in dit lijstje staat: "welke belooft de meeste tijdwinst" of "welke heeft de vetste demo". Die vragen leiden af van waar het echt om draait — of je over drie jaar, als een toezichthouder of een cliënt ernaar vraagt, kunt aantonen dat je zorgvuldig bent geweest. De beste AVG-proof AI-scribe is degene waarbij dat antwoord "ja" is.