Het IZA-akkoord en 20% administratietijd: haalbaar of luchtkasteel?

Haalbaar, maar krap — en niet met techniek alleen. In het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het aanvullende akkoord daarna hebben de zorgpartijen afgesproken de administratietijd per 1 januari 2030 terug te brengen tot maximaal 20% van de werktijd van een zorgverlener, feitelijk een halvering [2]. Het probleem: op dit moment gaat er ongeveer 31% van de werktijd op aan administratie, en dat aandeel is in vijf jaar nauwelijks bewogen — in 2021 was het 30% [1]. Het vaak geciteerde cijfer van "40%" is bovendien niet hard te maken [4]. Toch is 20% geen luchtkasteel: een veldbevraging in de huisartsenzorg, wijkverpleging en ggz liet in 2025 zien dat veel administratie efficiënter kan of zelfs geschrapt kan worden [3]. De winst zit dus in het schrappen van zinloze regels én in slimmer vastleggen — niet in nóg een systeem dat er controlewerk bij creëert. In dit artikel lees je wat er precies is afgesproken, wat de cijfers zeggen en waar techniek wel en niet helpt.

Dit artikel is zorgvuldig samengesteld en van bronnen voorzien, maar is geen zorginhoudelijk, medisch of juridisch advies. Wat er in een dossier hoort, bepaalt je eigen beroepsstandaard, je organisatiebeleid en je professionele oordeel — niet dit artikel en niet een AI.

Wat het IZA precies afspreekt over administratie

Het Integraal Zorgakkoord bevat een heldere belofte: meer tijd voor patiënten en cliënten, door minder regels en administratie [6]. Om die belofte te sturen is de Regiegroep Aanpak Regeldruk opgericht, met vertegenwoordigers van alle IZA-partijen. Die regiegroep werkt met twee concrete getallen [2].

• Korte termijn: de administratieve lasten eind 2025 met 5% terugdringen — dat is ongeveer 2 uur per week per fte.
• Lange termijn: de administratietijd per 1 januari 2030 terugbrengen tot maximaal 20% van de werktijd van een zorgverlener.

Dat tweede getal is de kern van de discussie. Twintig procent klinkt als een cijfer op een dashboard, maar het staat voor een halvering van de tijd die zorgverleners nu kwijt zijn aan formulieren, registraties en verslagen. Dat is geen kwestie van iets sneller typen — dat vraagt dat er structureel regels verdwijnen én dat wat overblijft slimmer wordt vastgelegd.

Hoeveel tijd kost administratie nu echt?

Om te beoordelen of 20% haalbaar is, moet je eerst weten waar je vandaan komt. Het CBS meet dit sinds een paar jaar. In het tweede kwartaal van 2025 besteedden zorgmedewerkers gemiddeld 31% van hun werktijd aan administratie: 16,9% aan verslaglegging over de zorgverlening en 13,9% aan het registreren van organisatie-informatie [1]. Dat is nauwelijks veranderd ten opzichte van 2021, toen het 30% was [1]. Met andere woorden: ondanks jaren praten over regeldruk staat de teller vrijwel stil.

En het beruchte cijfer van 40%? Dat circuleert al jaren in het debat, maar het is niet hard te maken. Een feitcheck van Nieuwscheckers wees uit dat de "40%" teruggaat op twee onderzoeken uit 2017 die inmiddels verouderd zijn en die álle administratie meetellen — niet alleen de zinloze regels. Volgens de (Ont)RegelMonitor uit 2021 besteedt 81% van de zorgmedewerkers minder dan 31% van de tijd aan niet-effectieve, belastende regels [4]. Het onderscheid is belangrijk: niet alle administratie is verspilling. Een goed verslag is zorg, geen bureaucratie. De opdracht is om de zinloze last te schrappen, niet om alle vastlegging weg te snijden.

Waarom 20% haalbaar is: de veldbevraging

Het meest concrete signaal dat de doelstelling niet uit de lucht gegrepen is, komt uit een veldbevraging die in juni 2025 werd gepubliceerd. Per sector — huisartsenzorg, wijkverpleging en geestelijke gezondheidszorg — zijn teams bevraagd via sessies en aanvullende enquêtes [3]. De centrale uitkomst: veel administratieve taken kunnen volgens de zorgverleners zelf efficiënter worden uitgevoerd of zelfs helemaal worden afgeschaft [3].

Dat is een belangrijk verschil met eerdere goede voornemens. Het gaat hier niet om een bestuurlijke ambitie van bovenaf, maar om professionals die aanwijzen welke registraties dubbelop zijn, welke niemand ooit leest en welke sneller kunnen. De landelijke partijen zouden op basis daarvan een aangepast actieplan presenteren met concrete maatregelen voor de praktijk [3]; brancheorganisaties delen inmiddels praktijkvoorbeelden van instellingen die hun regeldruk aantoonbaar terugbrachten [5]. De les: de 20% is technisch en organisatorisch bereikbaar, mits je durft te schrappen op plekken waar het werk zelf aangeeft dat het kan.

Waarom het toch een luchtkasteel kan worden

Haalbaar is niet hetzelfde als gehaald. Er zijn drie redenen waarom de 20% in 2030 alsnog een luchtkasteel kan blijken.

De teller staat al jaren stil. Tussen 2021 en 2025 daalde de administratietijd niet; hij steeg met een procentpunt [1]. Om in de resterende jaren van ruim 30% naar 20% te gaan, moet het tempo dus fundamenteel omhoog. Elk jaar dat de teller stil blijft staan, maakt de eindsprint steiler.

Regeldruk komt van veel kanten. Registraties worden gevraagd door zorgverzekeraars, toezichthouders, gemeenten en de eigen organisatie. Eén partij die schrapt, helpt weinig als drie andere er iets bij vragen. Zonder gecoördineerd snijden — precies waarvoor de Regiegroep is opgericht [2] — verplaatst de last zich alleen maar.

Techniek kan de last verplaatsen in plaats van verlagen. Een nieuw systeem dat sneller tekst produceert maar daarna extra controle-, correctie- en kopieerwerk oplevert, verlaagt de administratietijd niet — het verplaatst hem. Dat brengt ons bij de vraag waar techniek écht helpt.

Waar techniek helpt — en waar het last toevoegt

Van de 31% administratietijd is het grootste deel — bijna 17 procentpunt — verslaglegging over de zorgverlening [1]. Juist dáár kan slimme techniek de meeste tijd terugwinnen. Een assistent die meeluistert en meteen een gestructureerd concept oplevert, haalt het typewerk weg en geeft je een startpunt in plaats van een leeg vel. Zo hoef je niet meer te kiezen tussen meepraten en meeschrijven.

Maar de winst verdampt op twee plekken. De eerste is controle: als je elk woord opnieuw moet nalopen omdat je de bron niet kunt zien, ben je alsnog kwijt wat je bespaarde. De tweede is de overdracht naar het dossier — als je het concept met de hand moet overtypen naar het ECD, komt de last via de achterdeur weer binnen. Wat dan wél en (nog) niet kan bij het overzetten naar het dossier, lees je in van verslag naar ECD.

Techniek verlaagt de administratietijd dus alleen als ze twee dingen doet: de controle sneller maken in plaats van zwaarder, en het overzetten vergemakkelijken. Bij Verbinn is elk verslag daarom een concept tot een mens het heeft gereviewd en goedgekeurd, en is elke zin aanklikbaar naar de letterlijke bronregel in het transcript — zo verifieer je een zin in seconden in plaats van dat je alles herleest. Verbinn belooft geen foutloosheid; het maakt de controle sneller en aantoonbaar, en dat is precies de tijdwinst die de 20%-doelstelling nodig heeft. Een randvoorwaarde voor de zorg blijft dat gevoelige gesprekken het pand niet verlaten: Verbinn draait volledig lokaal op één Mac in de eigen organisatie.

Wat dit betekent voor jouw organisatie

Wachten op 2030 is geen strategie. Je kunt nu al drie dingen doen die met of zonder techniek werken. Ten eerste: breng in kaart welke registraties je team als zinloos ervaart — de veldbevraging liet zien dat professionals dat feilloos kunnen aanwijzen [3]. Ten tweede: leg vast tijdens het gesprek, niet uren later uit het geheugen, want dan hoef je niet te reconstrueren. Ten derde: kies gereedschap dat de controle verkort, niet verlengt.

En vergeet de cliënt niet. Sneller vastleggen betekent vaak iets opnemen om er een verslag van te maken, en dat vraagt om zorgvuldigheid en toestemming vooraf. Hoe je dat gesprek voert zonder dat het geforceerd voelt, lees je in opnemen bespreekbaar maken in de spreekkamer. De 20%-doelstelling is haalbaar — maar alleen als de tijdwinst echt bij de zorgverlener en de cliënt terechtkomt, en niet in een nieuwe laag controlewerk verdwijnt.